ปรากฏการณ์เอลนีโญ (El Niño) เป็นปรากฏการณ์ทางธรรมชาติที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิผิวน้ำทะเลในมหาสมุทรแปซิฟิก ส่งผลกระทบต่อสภาพภูมิอากาศทั่วโลก รวมถึงประเทศไทย ปรากฏการณ์นี้เกิดขึ้นเป็นวัฏจักรทุก 2-7 ปี และมีความรุนแรงแตกต่างกันไปในแต่ละครั้ง ในช่วงที่เกิดเอลนีโญ อุณหภูมิผิวน้ำทะเลบริเวณตอนกลางและตะวันออกของมหาสมุทรแปซิฟิกเขตร้อนจะสูงขึ้นกว่าปกติ ส่งผลให้รูปแบบการหมุนเวียนของกระแสลมและการกระจายตัวของฝนเปลี่ยนแปลงไป ประเทศไทยซึ่งตั้งอยู่ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ได้รับผลกระทบจากปรากฏการณ์นี้อย่างมีนัยสำคัญ โดยเฉพาะในด้านการเกษตร ทรัพยากรน้ำ และสุขภาพของประชาชน การทำความเข้าใจเกี่ยวกับปรากฏการณ์เอลนีโญและผลกระทบต่อสภาพอากาศของไทยจึงมีความสำคัญอย่างยิ่งในการวางแผนรับมือและบรรเทาผลกระทบที่อาจเกิดขึ้น กลไกการเกิดปรากฏการณ์เอลนีโญ ปรากฏการณ์เอลนีโญเกิดจากการเปลี่ยนแปลงของระบบความสัมพันธ์ระหว่างมหาสมุทรและบรรยากาศในเขตร้อนของมหาสมุทรแปซิฟิก ในสภาวะปกติ ลมสินค้าตะวันออก (Trade Winds) พัดจากทิศตะวันออกไปทิศตะวันตกตามแนวเส้นศูนย์สูตร ทำให้น้ำอุ่นถูกพัดไปสะสมทางฝั่งตะวันตกของมหาสมุทรแปซิฟิกบริเวณอินโดนีเซียและออสเตรเลีย ส่วนฝั่งตะวันออกบริเวณชายฝั่งอเมริกาใต้จะมีน้ำเย็นจากก้นมหาสมุทรไหลขึ้นมาแทนที่ (Upwelling) แต่เมื่อเกิดปรากฏการณ์เอลนีโญ ลมสินค้าอ่อนกำลังลงหรือเปลี่ยนทิศทาง