อุตสาหกรรมสีเขียว: ทิศทางการเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจคาร์บอนต่ำของไทย อุตสาหกรรมสีเขียวคือการดำเนินธุรกิจและการผลิตที่ลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม ใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ และคำนึงถึงความรับผิดชอบต่อสังคมตลอดห่วงโซ่คุณค่า การเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจคาร์บอนต่ำจึงไม่ใช่เพียงการติดตั้งพลังงานหมุนเวียน แต่ครอบคลุมการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก การปรับกระบวนการผลิต การจัดการวัสดุและของเสีย ตลอดจนการเปิดเผยข้อมูลที่ตรวจสอบได้ รายงานของคณะกรรมการระหว่างรัฐบาลว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศระบุว่า การปล่อยก๊าซเรือนกระจกจากกิจกรรมของมนุษย์เป็นสาเหตุหลักของภาวะโลกร้อน ขณะที่องค์การพลังงานระหว่างประเทศประเมินว่าภาคอุตสาหกรรมเป็นหนึ่งในแหล่งปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์สำคัญของโลก บทความนี้จึงพิจารณาความหมายและระดับของอุตสาหกรรมสีเขียว เทคโนโลยีและมาตรการลดคาร์บอน เครื่องมือเชิงนโยบายและตลาด ตลอดจนแนวทางที่ไทยสามารถใช้เร่งการเปลี่ยนผ่านอย่างเป็นธรรมและแข่งขันได้ อุตสาหกรรมสีเขียวกับบทบาทต่อเศรษฐกิจคาร์บอนต่ำ กรมโรงงานอุตสาหกรรมกำหนดแนวคิดอุตสาหกรรมสีเขียวให้ครอบคลุมการประกอบกิจการที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมและสังคม พร้อมพัฒนาอย่างต่อเนื่องตามระดับการดำเนินงาน ตั้งแต่การสร้างความมุ่งมั่น การจัดการสิ่งแวดล้อม การติดตามผล ไปจนถึงการขยายเครือข่ายความร่วมมือ แนวคิดนี้จึงกว้างกว่าการควบคุมมลพิษปลายท่อ เพราะมุ่งปรับวิธีคิด การบริหาร และความสัมพันธ์กับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียด้วย ความสำคัญของการเปลี่ยนผ่านเห็นได้จากข้อมูลระดับโลก องค์การพลังงานระหว่างประเทศรายงานว่า

นวัตกรรมการผลิตและการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า: กลยุทธ์ลดผลกระทบต่อโลกและสร้างเศรษฐกิจหมุนเวียน นวัตกรรมการผลิตและการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า คือการปรับวิธีออกแบบ ผลิต ใช้ และจัดการผลิตภัณฑ์กับวัสดุ เพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดโดยใช้พลังงาน น้ำ และวัตถุดิบน้อยลง พร้อมลดมลพิษและของเสีย กลยุทธ์สำคัญประกอบด้วยการผลิตที่ใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ การออกแบบผลิตภัณฑ์ให้ใช้งานได้นาน การใช้พลังงานสะอาด การนำวัสดุกลับมาใช้ และการสร้างระบบเศรษฐกิจหมุนเวียน แนวทางเหล่านี้มีความเร่งด่วน เพราะรายงานของคณะกรรมการทรัพยากรระหว่างประเทศแห่งโครงการสิ่งแวดล้อมแห่งสหประชาชาติระบุว่า การสกัดและแปรรูปทรัพยากรธรรมชาติเป็นสาเหตุสำคัญของผลกระทบต่อสภาพภูมิอากาศ ความหลากหลายทางชีวภาพ และมลพิษ ความหมายและความสำคัญของนวัตกรรมการผลิตที่ใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า โครงการสิ่งแวดล้อมแห่งสหประชาชาติอธิบายว่า การใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพเกี่ยวข้องกับการลดปริมาณทรัพยากรที่ต้องใช้ต่อหน่วยผลผลิต โดยยังคงตอบสนองความต้องการของสังคม แนวคิดนี้ครอบคลุมตั้งแต่การเลือกวัตถุดิบ การออกแบบกระบวนการผลิต ไปจนถึงการจัดการผลิตภัณฑ์เมื่อหมดอายุการใช้งาน จึงไม่ใช่เพียงการรีไซเคิลปลายทาง แต่เป็นการป้องกันการใช้ทรัพยากรเกินจำเป็นตั้งแต่ต้นทาง

วัสดุทดแทนจากธรรมชาติกับโอกาสสร้างธุรกิจ: แนวทางเติบโตอย่างยั่งยืนในเศรษฐกิจหมุนเวียน วัสดุทดแทนจากธรรมชาติ คือวัสดุที่ได้จากชีวมวลหรือทรัพยากรธรรมชาติและนำมาใช้แทนวัสดุที่พึ่งพาเชื้อเพลิงฟอสซิลหรือทรัพยากรที่ใช้แล้วหมดไป เช่น พลาสติกจากปิโตรเลียม โฟม และเส้นใยสังเคราะห์ วัสดุกลุ่มนี้เปิดโอกาสให้ธุรกิจสร้างสินค้าและบริการที่ตอบโจทย์การลดขยะและการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า แต่ไม่ได้ยั่งยืนโดยอัตโนมัติ เพราะผลกระทบขึ้นอยู่กับแหล่งวัตถุดิบ กระบวนการผลิต อายุการใช้งาน และวิธีจัดการหลังใช้ องค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา (โออีซีดี) รายงานว่า ในปี 2019 มีขยะพลาสติกเกิดขึ้นทั่วโลกประมาณ 353 ล้านตัน และมีเพียงร้อยละ 9 ที่ถูกรีไซเคิลจริง ตัวเลขนี้ชี้ให้เห็นทั้งความจำเป็นและโอกาสทางธุรกิจ หากผู้ประกอบการพัฒนาวัสดุที่ใช้งานได้จริง มีตลาดรองรับ และวัดผลกระทบตลอดวงจรชีวิตอย่างรอบคอบ วัสดุทดแทนจากธรรมชาติหมายถึงอะไรและมีคุณลักษณะอย่างไร

นวัตกรรมชีวภาพกับการเปลี่ยนอุตสาหกรรมสู่ความยั่งยืน: เทคโนโลยี โอกาส และแนวทางลงมือทำ นวัตกรรมชีวภาพยุคใหม่คือการนำสิ่งมีชีวิต เซลล์ เอนไซม์ หรือข้อมูลทางชีววิทยามาพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์และกระบวนการที่ตอบโจทย์เศรษฐกิจและสังคม เมื่อนำมาใช้ในอุตสาหกรรมอย่างเหมาะสม เทคโนโลยีเหล่านี้ช่วยทดแทนวัตถุดิบจากฟอสซิล ลดการใช้พลังงานและสารเคมี และเปลี่ยนของเสียให้เป็นทรัพยากร อย่างไรก็ตาม ผลลัพธ์ด้านสิ่งแวดล้อมไม่ได้เกิดขึ้นโดยอัตโนมัติ แต่ต้องประเมินตลอดวัฏจักรชีวิต ตั้งแต่แหล่งวัตถุดิบ การผลิต ไปจนถึงการกำจัด บทความนี้อธิบายเทคโนโลยีชีวภาพสำคัญ หลักฐานและตัวอย่างการประยุกต์ใช้ ตลอดจนแนวทางที่ภาครัฐและธุรกิจใช้พัฒนาอุตสาหกรรมให้เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม นวัตกรรมชีวภาพช่วยลดผลกระทบของอุตสาหกรรมได้อย่างไร องค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนาให้นิยามเศรษฐกิจชีวภาพว่าเป็นกิจกรรมทางเศรษฐกิจที่เกี่ยวข้องกับการคิดค้น พัฒนา ผลิต และใช้ทรัพยากรทางชีวภาพ กระบวนการทางชีวภาพ และความรู้ที่เกี่ยวข้อง นิยามนี้ครอบคลุมตั้งแต่การปรับปรุงพันธุ์พืชและการหมัก ไปจนถึงวัสดุชีวภาพและการผลิตสารเคมีด้วยจุลินทรีย์

นวัตกรรมเทคโนโลยีสีเขียว: จาก CRISPR ถึง Bioplastics เพื่ออนาคตที่ยั่งยืน นวัตกรรมเทคโนโลยีสีเขียวคือการพัฒนาและประยุกต์ใช้เทคโนโลยีที่ช่วยลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและส่งเสริมความยั่งยืนของทรัพยากรธรรมชาติ ในบทความนี้จะสำรวจตั้งแต่เทคโนโลยีการแก้ไขพันธุกรรมด้วย CRISPR ไปจนถึงการผลิตพลาสติกชีวภาพ (Bioplastics) ซึ่งเป็นนวัตกรรมที่มีบทบาทสำคัญในการเปลี่ยนแปลงอุตสาหกรรมและการจัดการทรัพยากรเพื่อรักษาสิ่งแวดล้อมในอนาคต สถิติจากองค์การสหประชาชาติระบุว่า หากไม่เร่งลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก สภาพภูมิอากาศโลกจะเปลี่ยนแปลงอย่างรุนแรงภายในปี 2050 ดังนั้นเทคโนโลยีสีเขียวจึงเป็นกุญแจสำคัญในการป้องกันและแก้ไขปัญหาดังกล่าว การแก้ไขพันธุกรรม CRISPR: เทคโนโลยีเปลี่ยนโลกทางพันธุวิศวกรรมสีเขียว CRISPR คือเทคโนโลยีการแก้ไขยีนที่ได้รับการพัฒนาอย่างรวดเร็วโดย Dr. Jennifer Doudna และ Dr. Emmanuelle Charpentier ซึ่งนิยามว่าเป็น

คาร์บอนฟุตพรินต์: ความหมายและความสำคัญต่อองค์กรและธุรกิจ คาร์บอนฟุตพรินต์ (Carbon Footprint) คือปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกที่เกิดขึ้นจากกิจกรรมของมนุษย์หรือองค์กรในแต่ละช่วงเวลา ซึ่งคำนวณในรูปของหน่วยเทียบเท่าไดออกไซด์คาร์บอน (CO2e) การวัดคาร์บอนฟุตพรินต์ช่วยให้องค์กรและธุรกิจเข้าใจผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมจากการดำเนินงาน และยังเป็นเครื่องมือสำคัญในการวางแผนลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกเพื่อตอบสนองต่อความต้องการด้านความยั่งยืนและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศของโลก ตัวอย่างเช่น ธุรกิจขนาดใหญ่ในหลายประเทศเริ่มใช้มาตรฐานการวัดคาร์บอนฟุตพรินต์เพื่อลดต้นทุนการใช้พลังงานและเพิ่มภาพลักษณ์องค์กร คำนิยามและลักษณะของคาร์บอนฟุตพรินต์ในบริบทองค์กร คาร์บอนฟุตพรินต์ได้รับการนิยามโดยสถาบัน Carbon Trust ว่าเป็น “การวัดผลกระทบของกิจกรรมที่ส่งผลให้เกิดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกในรูปแบบของ CO2e ที่เกิดจากการใช้พลังงานและกิจกรรมต่างๆ” ซึ่งในมุมมองขององค์กร คาร์บอนฟุตพรินต์ประกอบด้วยการปล่อยก๊าซจากกระบวนการผลิต การขนส่ง การใช้พลังงานในสำนักงาน และกิจกรรมที่เกี่ยวข้องอื่นๆ การวัดจะถูกแบ่งออกเป็นสามระดับ (Scope) ตามมาตรฐานของ Greenhouse Gas

เทคโนโลยีสีเขียวกับการเปลี่ยนแปลงในอนาคตของอุตสาหกรรม เทคโนโลยีสีเขียว หมายถึงนวัตกรรมและวิธีการที่พัฒนาขึ้นโดยมุ่งเน้นการลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม และส่งเสริมการใช้ทรัพยากรอย่างยั่งยืน ในบริบทของอุตสาหกรรม เทคโนโลยีสีเขียวมีบทบาทสำคัญในการเปลี่ยนแปลงรูปแบบการผลิตให้ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ลดของเสีย และปรับปรุงการใช้พลังงานอย่างมีประสิทธิภาพ ข้อมูลจาก International Energy Agency (IEA) ระบุว่า อุตสาหกรรมเป็นแหล่งปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ประมาณ 24% ของโลก เทคโนโลยีสีเขียวจึงเป็นทางเลือกสำคัญในการลดผลกระทบนี้ บทความนี้จะกล่าวถึงความหมาย คุณลักษณะ และนวัตกรรมหลักของเทคโนโลยีสีเขียวที่นำมาใช้ในอุตสาหกรรม พร้อมตัวอย่างและแนวโน้มในอนาคต การนิยามเทคโนโลยีสีเขียวในอุตสาหกรรมและคุณลักษณะสำคัญ เทคโนโลยีสีเขียวในอุตสาหกรรมถูกนิยามโดย Dr. John A. Matthews นักวิจัยด้านสิ่งแวดล้อมจากมหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ว่าเป็น “การผสานนวัตกรรมทางเทคโนโลยีที่มุ่งเน้นการเพิ่มประสิทธิภาพในการใช้ทรัพยากรและลดการปลดปล่อยสารพิษสู่สิ่งแวดล้อมในกระบวนการผลิต”

Bioplastics คืออะไร: ความหมายและบทบาทสำคัญในสังคมปัจจุบัน Bioplastics หรือพลาสติกชีวภาพ คือพลาสติกที่ผลิตจากวัตถุดิบชีวภาพ เช่น พืช วัตถุดิบธรรมชาติ หรือจุลินทรีย์ ซึ่งแตกต่างจากพลาสติกแบบดั้งเดิมที่ทำจากปิโตรเคมี การนำ Bioplastics มาใช้เป็นทางเลือกหนึ่งในการลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและช่วยลดปัญหาขยะพลาสติกที่สะสมอย่างมหาศาลทั่วโลก โดยในบทความนี้จะพาท่านผู้อ่านไปรู้จักกับความหมายของพลาสติกชีวภาพ ประเภทต่าง ๆ รวมถึงแนวทางการใช้และการจัดการอย่างยั่งยืนเพื่อแก้ไขปัญหาขยะพลาสติก ความหมายของ Bioplastics และคุณสมบัติหลัก Bioplastics หรือพลาสติกชีวภาพ ถูกกำหนดโดย European Bioplastics ว่าเป็นพลาสติกที่ผลิตจากวัตถุดิบชีวภาพ (biobased) และ/หรือสามารถย่อยสลายทางชีวภาพ (biodegradable)